Knipperen bij beeldschermgebruik lijkt iets kleins, maar het speelt een grote rol bij comfortabele ogen. Tijdens werken, studeren, gamen of scrollen knipperen mensen vaak minder vaak en minder volledig. Dat kan bijdragen aan oogvermoeidheid door schermen, droge ogen, prikkende ogen en wazig zicht. Door bewuster te knipperen kun je je ogen helpen om vochtiger en rustiger te blijven.
Veel schermklachten ontstaan niet alleen door het scherm zelf, maar door de manier waarop je kijkt. Je concentreert je op tekst, cijfers, beelden of video’s en houdt je blik langer vast. Daardoor vergeet je vaker te knipperen. Dit kan vooral merkbaar zijn bij droge ogen door beeldscherm of ogen prikken door scherm.
Waarom knipperen we?
Knipperen is nodig om je ogen comfortabel te houden. Elke knippering verdeelt traanvocht over het oogoppervlak. Dat traanlaagje helpt om je ogen glad, vochtig en helder te houden. Het beschermt ook tegen stof en kleine prikkels.
Wanneer je normaal rondkijkt, knipper je vanzelf. Je denkt er niet over na. Maar tijdens geconcentreerd kijken verandert dat. Je blik wordt vaster en je knippert minder vaak. Soms sluiten je oogleden ook niet helemaal, waardoor het traanvocht niet goed over het hele oog wordt verdeeld.
Dat kan leiden tot droogte, irritatie en een branderig gevoel. Daarom hangt knipperen sterk samen met branderige ogen door scherm en rode ogen door computer.
Wat gebeurt er als je minder knippert?
Als je minder knippert, kan het traanlaagje sneller verdampen. Het oogoppervlak wordt dan droger en gevoeliger. Je kunt een schraal, zanderig of prikkend gevoel krijgen. Soms ga je juist tranen, omdat je ogen reageren op irritatie.
Minder knipperen kan ook invloed hebben op je zicht. Als het traanlaagje niet gelijkmatig verdeeld is, kan je zicht tijdelijk wazig worden. Na een paar keer knipperen wordt het beeld dan weer helderder. Dit patroon komt vaak voor bij wazig zien na beeldschermwerk.
Daarnaast kan minder knipperen zorgen dat je vaker in je ogen wilt wrijven. Dat is meestal geen goed idee, omdat wrijven irritatie kan verergeren.
Waarom knipper je minder achter een scherm?
Achter een scherm ben je vaak sterk geconcentreerd. Je leest, schrijft, vergelijkt informatie, kijkt naar beelden of speelt een game. Je brein richt zich op de taak en je ogen blijven langer open.
Ook kleine letters en veel details zorgen ervoor dat je blik vaster wordt. Bij videobellen kijk je bijvoorbeeld naar gezichten, tekst en presentaties. Bij gamen volg je snelle bewegingen. Bij werken met spreadsheets kijk je naar kleine cijfers. In al deze situaties vergeet je makkelijker te knipperen.
Een andere factor is schermafstand. Een telefoon houd je vaak dicht bij je gezicht, waardoor je ogen harder moeten scherpstellen. Bij een laptop zit je vaak te dichtbij of in een minder ontspannen houding. Daarom zijn beeldscherm afstand ogen en hoogte beeldscherm instellen nuttige ondersteunende pagina’s.
Volledig knipperen
Niet alleen de hoeveelheid knipperingen telt, maar ook de kwaliteit. Sommige mensen knipperen achter een scherm half. De oogleden raken elkaar dan niet volledig. Daardoor wordt het onderste deel van het oog minder goed bevochtigd.
Volledig knipperen betekent dat je oogleden echt kort sluiten. Je hoeft niet hard te knijpen. Een rustige, volledige knippering is genoeg. Dit kun je oefenen zonder dat het opvalt.
Een eenvoudige oefening:
- Kijk even weg van je scherm.
- Sluit je ogen rustig.
- Open ze weer ontspannen.
- Herhaal dit 5 keer.
- Kijk daarna naar iets op afstand.
Deze oefening is vooral nuttig tijdens korte pauzes of wanneer je merkt dat je ogen droog worden.
Knipperen combineren met pauzes
Bewust knipperen werkt het beste samen met pauzes. Als je urenlang blijft werken zonder weg te kijken, is knipperen alleen vaak niet genoeg. Je ogen hebben ook afwisseling nodig.
Gebruik daarom de 20-20-20 regel voor ogen. Kijk regelmatig naar iets in de verte en knipper dan een paar keer rustig. Zo geef je je ogen tegelijk vocht en ontspanning.
Meer algemene tips over onderbrekingen vind je bij pauzes nemen bij beeldschermwerk.
Knipperen bij droge lucht
Droge lucht kan klachten versterken. Denk aan airco, verwarming, ventilatoren of een droge kantoorruimte. Als de lucht droog is, verdampt traanvocht sneller. Dan wordt knipperen nog belangrijker.
Probeer luchtstroom richting je gezicht te vermijden. Zit niet direct onder een airco of naast een ventilator die op je ogen blaast. Werk je thuis, let dan op verwarming en ventilatie. Een te droge kamer kan bijdragen aan droge, prikkende of rode ogen.
Bij thuiswerkklachten past beeldschermwerk thuis ogen goed als interne link.
Scherminstellingen en knipperen
Als je scherm onprettig is ingesteld, ga je meer turen. Tuur je veel, dan knipper je vaak minder. Daarom hebben scherminstellingen indirect invloed op knippergedrag.
Let op:
- helderheid;
- contrast;
- tekstgrootte;
- reflectie;
- kijkafstand;
- donkere of lichte modus;
- omgevingslicht.
Als je scherm te fel staat, kan dat je ogen irriteren. Als het te donker staat, ga je misschien meer inspannen. Lees meer bij schermhelderheid voor je ogen en contrast beeldscherm instellen.
Kun je jezelf aanleren om vaker te knipperen?
Ja, tot op zekere hoogte. Knipperen blijft grotendeels automatisch, maar je kunt jezelf wel herinneren om vaker volledig te knipperen tijdens schermwerk. Vooral bij droge ogen kan dit nuttig zijn.
Koppel knipperen aan vaste momenten:
- wanneer je een e-mail verstuurt;
- wanneer je een nieuw tabblad opent;
- na elke alinea die je leest;
- na elke videogesprek;
- wanneer je een pauzemelding krijgt;
- wanneer je merkt dat je gaat turen.
Maak het klein. Je hoeft niet de hele dag aan knipperen te denken. Een paar bewuste momenten per uur kunnen al helpen.
Wanneer is knipperen niet genoeg?
Als je ogen erg droog, pijnlijk of rood blijven, is alleen vaker knipperen mogelijk onvoldoende. Er kunnen andere oorzaken zijn, zoals contactlenzen, allergie, droge ogen, medicatie, luchtkwaliteit of een oogprobleem.
Let extra op bij pijn, plotseling wazig zien, zichtverlies, pus, zwelling, lichtflitsen of klachten aan één oog. In zulke situaties is het verstandig om professioneel advies te vragen. Verwijs hiervoor naar wanneer huisarts vermoeide ogen.
Veelgestelde vragen
Waarom knipper ik minder achter een scherm?
Tijdens geconcentreerd kijken houd je je blik langer vast. Daardoor knipper je vaak minder vaak en soms minder volledig.
Helpt bewust knipperen tegen droge ogen?
Ja, het kan helpen om traanvocht beter over het oog te verdelen. Het werkt vooral goed in combinatie met pauzes en een prettige werkomgeving.
Hoe vaak moet ik knipperen?
Je hoeft niet te tellen. Let vooral op volledige knipperingen tijdens schermwerk en neem regelmatig momenten om bewust te knipperen.
Wat is onvolledig knipperen?
Bij onvolledig knipperen sluiten je oogleden niet helemaal. Daardoor wordt traanvocht minder goed verdeeld over het hele oogoppervlak.
Kan minder knipperen wazig zicht veroorzaken?
Ja. Als het traanlaagje ongelijk verdeeld is, kan je zicht tijdelijk wazig worden. Na knipperen wordt het vaak weer scherper.
Moet ik oogdruppels gebruiken?
Sommige mensen hebben baat bij kunsttranen, maar vraag advies als je twijfelt. Oogdruppels vervangen geen goede schermgewoontes.
Conclusie
Knipperen bij beeldschermgebruik is belangrijk omdat het je ogen vochtig en comfortabel houdt. Tijdens schermwerk knipper je vaak minder, waardoor droge, prikkende of vermoeide ogen kunnen ontstaan.
Door bewuster volledig te knipperen, regelmatig pauzes te nemen en je schermomgeving te verbeteren, kun je veel klachten verminderen. Blijven je ogen droog, rood of pijnlijk? Vraag dan professioneel advies.
